door Thomas Deflo, 16/05/2006, Antwerpen

De moord op de jonge Joe Van Holsbeeck op 12 april 2006 en op Luna, Oulemata en Songul op 11 mei 2006 lijken van een absurde zinloosheid. Van waar komt die plotse opwelling van zinloos geweld -- temidden een relatief tolerante Belgische samenleving, die een goede economische conjunctuur meemaakt en een relatief stabiel politiek klimaat (althans qua aanschijn). Is het sterk gemediatiseerd geweld op deze onschuldigen louter een reeks toevalligheden? Een plotse, eigenlijk onverklaarbare criminologische anomalie?

We kunnen ons niet van de indruk ontdoen dat de raciale teneur van deze slachtpartijen niet uit de lucht komt gevallen. De mediatieke hysterie en politieke ondertoon van de terreur in Brussel en Antwerpen worden door de volgende personen gedeeld. Tijdens het televisiedebat 'De Zevende Dag' van zondag 30 april 2006 meent Jos Colpin (woordvoerder van het Parket van Brussel) dat de mediatieke berichtgeving over de moord dan wel de moord zelf op Joe van Holsbeeck van politieke recuperatie getuigt.

12 april 2006. De Poolse moordenaars in Brussel-Centraal waren niet uit op een diefstal, maar waren van plan iemand neer te steken, zo blijkt uit interviews met de vader van Joe Van Holsbeeck.

Adam G. had het moordwapen al klaar nog voor Joe werd aangemaand z'n mp3-speler af te geven. De daden van de Poolse zigeuners zijn die van jonge moordenaars -- niet die van jonge dieven. Men stak niet om te straffen, of uit woede, maar om te doden. Niet één maal, maar meerdere malen deed het scherpe mes zijn werk, net zo lang tot Joe verbaasd op de grond neerzeeg.

David G.; de oudere broer van messteker Adam G., belde meteen daarna met mededader Mariusz. De in Brussel verblijvende David G. wordt als opdrachtgever of go between beschouwd voor de moord. Vreemd dat hij toch vrijgelaten wordt -- hij zou minstens medeplichtig zijn. Mijns inziens moet het onderzoek naar de moord zich op de invloed van deze man concentreren. Adam G., die als twee druppels water op zijn oudere broer lijkt, houdt zelf opvallend genoeg zijn onschuld staande: hij zegt wel betrokken te zijn bij de moord, maar niet de moordenaar te zijn van Joe. Hij liet ook weten onder invloed van medicatie of drugs te hebben gehandeld.

Opvallend is de nuchtere gelaatsuitdrukking van de daders, geregistreerd op de camera's -- 'missie volbracht'. Voor een prul dat amper een retourtje Warschau waard was werd op een uitgerekend publieke plaats, vol toeschouwers en camera's, een gemediatiseerde steekpartij gehouden.

Experten uit het strafrecht (o.a. Jos Colpin in de Zevende Dag van zondag 30 april 2006) menen dat de moord zelf mogelijk een politiek motief heeft gediend. De buit was inderdaad inferieur aan het mediaeffect. Politici werden machteloos in de hoek gedrumd, overgeleverd aan het politieapparaat. "Meer veiligheid!" klonk het weer. Dat roept herinneringen op aan ouder raadselachtig geweld in onze samenleving.

11 mei 2006. We schrijven een maand later. Weer zo'n vreemde misdaadpiek. Ene Hans Van Themsche trekt een bloedspoor door de straten van Antwerpen. Omdat hij plots leed aan zinsverbijstering? Extreem-rechtse politici haastten zich om Van Themsche als een gek te bestempelen teneinde de daders fascistische achtergrond niet te moeten belichten. Media beschaamden zichzelf door naar voor te schuiven dat pc-spelletjes de moorden zouden geïnspireerd hebben. Over de mysterieuze schutter zegt auteur Tom Lanoye, Antwerps schrijver, in de uitzending 'Morgen Beter' van maandag 15 mei 2006 dat deze 18-jarige jongen volgens hem tot een subcultuur behoort.

Van Themsche wist wat hij zou gaan doen. Iets -- of iemand -- had de déclic geactiveerd voor zijn wrede gedrag en dat spookte door z'n hoofd. Precies die voorbedachtheid had hem geënerveerd (een knagend geweten, voor de daad) en had hem aangezet tot dat buitensporige rookgedrag: hij wist dat er een point of no return naderde en had tegenover z'n internaat dus niets te verliezen.

Het schrijven van de brief indiceert hetzelfde: voorbedenking. Bij de aankoop van het jachtgeweer benadrukte de wapenhandelaar ten slotte hoe kalm en alledaags Van Themsche zich gedroeg.

De dood van het 2-jarige kind Luna noemde hij een geval van 'op de verkeerde plaats en de verkeerde tijd'. Net zoals bij de steekpartij in Brussel-Centraal ging het om een dader die goed wist wat er stond te gebeuren; voorbereid was voor wat zou komen. De moorden in Brussel en Antwerpen zijn daden die enkel door voorbedachtenis vallen te verklaren.

Hoewel de media er alles aan deden om ons zoveel te doen slikken, was die vreemde moordgolf tijdens de Belgische lente geen kwestie van roofmoord of nog minder van psychotische opwellingen. Het waren terroriserende acties met een politieke inslag -- wellicht niet voor de beïnvloedbare uitvoerders, maar wel zeker bij hoofde van de aanstekers ervan. We zijn nog zo ver niet, maar het klimaat van zinloze terreur uit de strategie van de spanning wordt herkenbaar.