Zeven jaar, toen we voor het eerst op vakantie trokken naar het buitenland. Naar Zwitserland, naar de bergen. Geen probleem voor mij, bergen, dat was mijn terrein. De Kemmelberg, de Rode berg, op jonge leeftijd had ik ze allemaal al overwonnen, Zwitserland werd dus een piece of cake. En wat nog leuker was: mijn nonkel en zijn koddige tante gingen ook mee. Tuurlijk was het zijn tante niet, wel zijn vrouw en mijn tante, maar voor een zevenjarige werd dit al snel “zijn” tante. Koddig was ze ook, want ze sprak toch zo grappig. Veertien dagen lang hoorden we ze speciale woordjes gebruiken, ze had een eigenaardig accent en ze zei alles drie, vier keer opnieuw, telkens met andere woorden, met synoniemen, tot ze zag dat we haar begrepen. Die tante heeft trouwens mijn hart veroverd want ze leerde me Nutella eten, en ik ben er nog steeds dol op. Het was een prachtvakantie: de bergen, de wandelingen hoog boven de laaghangende wolken, Nutella, en die lieve tante.

O ja, tante was Duitse.

Duits jaagt me dus helemaal geen schrik aan. Voor mij is die taal verbonden met positieve vibes. Met een veertien dagen lang durend taalbad. En met Nutella. Grappig toch om te zien hoe onze hersenen werken, Duits en Nutella, hoe komt een mens er op? Maar zo is het nu eenmaal, die twee dingen zitten diep in mijn hersenpan, onuitwisbaar, voor eeuwig en voor altijd met elkaar verbonden. Nu kregen we drie weken geleden een aanbieding om op extreem korte tijd een installatie uit te voeren in Duitsland, en gezien mijn affiniteit met die taal stelde ik me kandidaat. Pas op, ik moet wel eerlijk blijven: het was 30 jaar geleden dat ik nog een deftige Duitse conversatie had en daarom heb ik vooraf, uit alle zekerheid, een korte opleiding gevraagd, een nieuw taalbad. Het werd een tweedaagse, specifiek gerichte taalopleiding waarbij er vooral gewerkt werd aan de specifieke vakterminologie en aan het zo goed mogelijk vermijden van de klassieke Vlaamse fouten zoals het foutief of helemaal niet gebruiken van de nominatief, de genitief, de datief en de accusatief. Ik was al blij dat Duitsers geen vocatief en ablatief gebruiken, want dan zou het voor mij pas echt Latijn geworden zijn. Mijn taallerares had me wel gerustgesteld: in Duitsland moet je perfect Duits spreken, tenzij je expert bent in het een of andere vakdomein, dan wordt je heel veel vergeven. Dat heb ik ter plekke mogen ondervinden, ik ben een echte vakidioot.

Schwester.

Het was een van de eerste woorden die ik mocht horen. “Hello, I am Frau Schwester Dinges”, zei ze. Oef, een zucht van verlichting ontsnapte mij, Mevrouw Verpleegster Dinges sprak Engels, ik zou in het Engels kunnen werken, yes ! Bye bye nominatief, genitief, datief en accusatief ! Tot bleek dat ik brute pech had: ze kende alleen maar dat kleine zinnetje in het Engels. “Hello, I am Frau Schwester Dinges”. Nu eerst even terzijde: Dinges is natuurlijk haar echte naam niet, gehuwde vrouwen nemen in Duitsland automatisch de naam van hun echtgenoot aan. En meneer heet ook niet Dinges maar ik vond het net ietsje beleefder om hen anoniem te laten blijven. Verder hou ik niet zo van het cumuleren van aanspreektitels, en daarom liet ik die Herr- en Frau- en Schwester-ballast al snel achterwege. Het werd gewoon “Heidi” en “Jorg” en “Emmanuel”, waardoor het ietsje vlotter werken werd.

Ik heb hen daar zeer veel bijgebracht, dat is mijn job.

En zelf heb ik er ook ontzettend veel bijgeleerd. De eerste dag mocht ik er al vernemen dat ik een Schwabisch accent heb, iets wat daar blijkbaar even herkenbaar is als het Limburgs of het Antwerps hier in Vlaanderen. Ik moet mijn tante echt heel dringend eens vragen of ze oorspronkelijk uit Schwaben komt. Verder leerde ik er ook hoe raar en onlogisch mensen reageren wanneer ze vermoeden dat je niet gehoord hebt wat ze vertellen. Schwester Heidi vertelde me hoe ze hun werk organiseren, en ik reageerde niet direct. Ik moest namelijk eerst even nadenken over de implicaties van hun werkmethodes op de uiteindelijke uitvoering van mijn opdracht. Maar Heidi vermoedde dat ik naar de vertaling zocht en daarom herhaalde ze haar zin. Eerst in kindertaal: “Patient, komen, hier. Patient, vragen, mij: ik, dokter, zien”. Toen ik haar vriendelijk duidelijk maakte dat dit het probleem niet was, begon ze opnieuw, alleen deze keer iets luider en nog duidelijker articulerend : “PATIENT, KOMEN, HIER. PATIENT, VRAGEN, MIJ: DOKTER ZIEN”.

Even dacht ik haar te zeggen dat ze niet zo hoefde te roepen, dat ik niet doof was.

Maar toen herinnerde ik me mijn tante, die mij zoveel jaren geleden ook al zei dat ik niet doof was. Ik zei tante drie vier keer, telkens met andere synoniemen, dat ik zeer goed hoorde, dat mijn oren in orde waren, dat haar stem wel degelijk tot mijn hersenen doordrong en dat ik haar dus ontzettend goed begreep. Maar het omgekeerde bleek niet waar te zijn: tante begreep mij niet en nonkel moest tussenkomen. Hij leerde hij me dat niet alle Duitse woorden hetzelfde betekenen als de Vlaamse. Doof in het Duits betekent “stom” in het Vlaams, zat (“satt”) is “verzadigd” en “blau” betekent zowel “blauw” als “dronken”. Met die herinnering in mijn achterhoofd zweeg ik. Ik zei Schwester Heidi dus niet dat ik niet doof was, en ik was er zeker van dat ik nooit meer zo’n Duits-Vlaamse valkuil zou trappen.

Tot ik hen zei dat ik nog een uurtje had.

“Ich habe ein Uhr”. Stomverbaasd keken ze me aan, ze keken naar mijn pols, ze keken me opnieuw aan en zeiden toen heel beleefd “Juist” terwijl ze duidelijk lieten merken dat ze me niet echt begrepen hadden. En gelijk hadden ze: “ein Uhr”, zonder getal er voor, betekent “een uurwerk” en inderdaad: ik droeg een uurwerk. Logisch toch ? Vijf dagen heb ik daar zo gewerkt. Vijf dagen met het stukje vertaler in mijn hersenen op overdrive. Vijf lange dagen vol verraderlijke taalvallen, vol begripsverwarringen, maar ook met de nodige humor en hilariteit. Het project ziet er veelbelovend uit, het was er heerlijk werken en we hebben er ons uiteindelijk zeer goed doorgeslagen.

Uhr na Uhr.

Ze was ‘alleen’, met vier kinderen. Ik schat dat ze zes, zeven, zeven en acht jaar waren, en het waren haar kinderen, dat voelde je zo. Je voelde alleen niet of ze er alle vier gekomen waren op basis van een vooraf vastgelegd familieplan of eerder wegens een probleempje met anticonceptie. En hoewel ze fysisch aanwezig was zag je maar al te duidelijk dat ze geestelijk eventjes een korte pauze nam. Ze stond in de rij, zoals iedereen netjes haar beurt af te wachten. Eerst hingen de kinderen nog braaf rond haar rokken maar wachten, dat duurt toch zo lang. En zoals het hoort nam de oudste het initiatief.

De hekken langs de wachtrij lachten hem toe.

Stilletjes, langzaam, heel voorzichtig verwijderde hij zich van moeder’s rokken in de richting van wat voor hem een meer dan veelbelovend speeltuig was. Nummer twee en drie vroegen wat minder fervent om moeder’s aandacht en hielden hem goed in het oog. De jongste profiteerde van het sociale vacuüm en kleefde des te vaster aan zijn mama. Even keek ze naar haar oudste zoon, gelaten, zonder emotie, de blik op afwezig, en dat was het sein waar hij op wachtte. Drie tellen later zat hij op een hek. Een echt alfa-mannetje dat zijn domein veroverde. Zusjes twee en drie volgden, en hij gedoogde hun aanwezigheid.

Moeder bleef op non-actief staan.

Nummertje vier vroeg om aandacht, prutste aan van alles en nog wat, waardoor hij haar bijna uit haar lethargische toestand haalde, maar de gsm was hem voor. Een simpele, klassieke beltoon. Ze nam de gsm uit haar tas. Er kwam geen “hallo, met Josefien” of “Met Mieke” of nog korter: “Annick”, nee, het bleef bij een kort “Ja”. De beller was haar dus zeker bekend. Dat bleek nog duidelijker uit de rest van het gesprek. “Ik sta hier aan te schuiven”….”Zoals je gevraagd hebt”… “Maar nee, deze morgen nog”… “Zal ik doen.”. En daarna haakte ze in zonder afscheid te nemen. Geen ciao, geen dag, geen salu, geen doei. Niks. Noppes. De beller was dus wel degelijk goed bekend. Ik vermoed trouwens dat hij aan de bron lag van het strakke familieplan. Haar gezicht bleef neutraal, ze was nog steeds niet aanwezig.

Nummertje vier was ondertussen tot bij de hekken genaderd.

Het alfa-mannetje siste hem toe, veilig, heel hoog van op zijn hek. “Ga elders spelen”. De zusjes, nummer twee en drie, vielen hem in koor bij en de jongste droop af, naar het hek aan de andere kant. Het leek een sociaal strijdtoneel, met drie tegen één. Drie wilden netjes samen blijven, nummertje vier wou er wel bij horen maar hij mocht niet. Misschien hoorde hij niet bij het oorspronkelijke familieplan, kinderen voelen dat snel aan. De drie begonnen gewaagde turnoefeningen uit te voeren. Lenig, dat waren ze wel. Ik heb zelden een meisje van zeven een bijna volmaakte spreidstand zien uitvoeren op twee hekken, maar die keer dus wel. Ze daagde haar oudere broer en haar zus uit om dit na te doen, maar die slaagden er niet in. Nummertje vier wou het ook wel proberen, aan zijn kant van de rij, maar hij geraakte gewoon niet op dat hek.

Zijn hoofd kwam er amper boven uit, ocharme.

“Mama, ik moet plassen”. Dat was het alfa-mannetje. Moeder kwam heel even, een paar seconden maar, terug in de realiteit, en wees naar de struiken. “Ga daar maar plassen”, zei ze vermoeid. Het gebeurde netjes, discreet, en kort daarna werden de gymnastische olympiade verder gezet. Nummertje vier verliet zijn post en sloop stilletjes naar zijn moeder. “Mama, ik moet plassen”. Met een schok werd ze zich volledig van zijn aanwezigheid bewust. Ze was lichtjes geprikkeld, zo leek het toch. “Waarom hij nu ook ? “, zag ik ze denken. Toch wees ze opnieuw naar de struiken en volgde hem een paar seconden, handen in de heupen, om kort daarna weer in haar toestand van vermoeide afwezigheid te verzinken.

Tot ze hem plots weer in het oog kreeg.

Zijn broek was netjes afgezakt tot op zijn sandaaltjes, zijn plassertje was zichtbaar, open en bloot, en het straaltje spoot tegen de struik. “Doe toch je broek wat hoger” probeerde ze te roepen, zonder dat het opviel. Te laat, iedereen had het al lang gezien maar niemand reageerde. Uit beleefdheid. We stonden allemaal in de rij, en aan de reacties te zien waren de meeste onder ons ervaringsdeskundigen. We hadden allemaal al dergelijke avonturen meegemaakt met de kinderen. En alles wel beschouwd waren die vier kinderen daar nog braaf. Alleen, na de plas wou hij door de struiken terugkeren.

De kortste weg.

Maar dat mocht dan weer niet van mama. Tja, hoe zou je zelf zijn, als je weet dat er in de struiken geplast wordt ? Daar loop je toch niet door ? En toen werd het sociaal interessant. Blijkbaar had de jongste, door op dezelfde plaats te plassen als zijn broer, de autoriteit van het alfa-kind onderuit gehaald, want nu mocht hij opeens wel met de andere drie meespelen. Wat hij dan ook deed, uit volle overtuiging, luidruchtiger, uitdagender, met meer dan gewone overgave. En mama stond in de rij, met de blik op oneindig. Langzaam voortschuivend, tot haar beurt eindelijk kwam. Plots leek ze wakker te worden en riep ze haar kroost bij haar. Ze kwamen alle vier, alleen de jongste had moeite om de discipline te handhaven. Hij keek uitdagend naar de mensen die nog stonden aan te schuiven, stak zijn tong naar hen uit, liep overal rond, speelde verstoppertje, alles was nu mogelijk dank zij dat overwinningsplasje in de struiken. Mama werd kregelig, probeerde hem tot de orde te roepen, maar het lukte niet goed. We voelden de spanning stijgen, dat kon niet goed aflopen. En toen was het eindelijk mijn beurt.

Even later hoorde ik op de parking een klein kind heel hard wenen.

“Naar beneden ? Het is toch de bedoeling dat hij naar boven gaat ?”

Het gesprek vond plaats in West-Vlaanderen. Hij kwam uit een andere streek, uit een andere stad die we hier uit discretie niet zullen vernoemen. Laten we gewoon zeggen dat hij uit ’t Stad kwam. In het begin, toen hij pas in de buurt woonde, was er soms een klein taalprobleempje, maar na verloop van tijd raakte dit opgelost. Het was wel wat moeilijker om de personaliteitstest te doorstaan. Je moet weten dat er, althans volgens zijn buren – rasechte West-Vlamingen dus - slechts twee soorten mensen in ’t Stad wonen. Je hebt de luidruchtige persoonlijkheden, die iedereen willen laten weten dat ’t Stad het beste is wat België kon overkomen, en je hebt die stille mannen die je nooit hoort. Die laatste groep ontbolstert slechts langzaam, maar daarna blijken ze meestal wel heel plezante mensen te zijn. Hij behoorde dus tot die tweede categorie. In het begin was hij een hele stille, maar na zijn ontbolstering kon je met hem heel diepzinnige gesprekken voeren. Vol levensfilosofie en steeds doorspekt met een streepje driesterrenhumor.

Nu vertelde hij dat hij een probleempje had met de zwaartekracht.

Het kwam ter sprake toen ze een liedje hoorden uit zijn tijd. Niet zo’n best liedje maar bon, over smaken wordt er niet gediscuteerd. Tijdens samenkomsten met vrienden belandt er soms wel eens een oude elpee – voor de jeugd: een echte vinylplaat - op de draaitafel, en die keer dus ook. De groep heette Alan Parson’s Project en de titel van het liedje was “What goes up, must come down”. Hij trok zijn gezicht eerst in een bedenkelijke plooi en daarna glunderde hij. Hij probeerde snel een heel fijn, geheimzinnig lachje weg te moffelen in zijn baard, maar hij was te laat: hij had de aandacht van zijn vrienden getrokken. En toen kwam het er uit. “Wat naar boven gaat, komt steeds weer naar beneden, tja. Maar je moet het eerst naar boven krijgen”. Dergelijke zinnen waren – in die vriendenkring althans – meestal het startsein voor urenlange vrolijke gesprekken vol dubbelzinnigheden en schaterlachen, maar iets in zijn blik zei dat dit nu niet het moment was.

“Jullie zijn nog geen 55 plussers, jullie zijn dus waarschijnlijk nog geen ervaringsdeskundige” zei hij.

De vrienden hadden het probleem natuurlijk begrepen, maar omdat het binnen dat groepje nu eenmaal een sport was om zo spoedig mogelijk met vrolijke dubbelzinnigheden te beginnen deden ze alsof hun neus bloedde. Hij bleef echter ongebruikelijk ernstig. “Stel je voor: je bent een ridder die steeds uitgedaagd wordt maar die niet tot rust kan komen omdat hij het zwaard nooit in de schede kan steken”. De vrienden wilden het gesprek levendig houden. “Wat bedoel je? Ga je middeleeuws toneel spelen ?”. Hij gaf echter niet op en probeerde een andere beeldspraak. “Nee. Stel: je wilt ten hemel stijgen, maar jouw raket heeft te weinig draagkracht en blijft aan de grond”. “Ah ! Gevonden: je doet mee aan een nieuw stuk over het leven van Dirk Frimout of van Frank De Winne”. “Maar nee”, zei hij. “ik zal het anders zeggen. Je wilt de snelweg naar het paradijs oprijden, maar je hebt een lekke band.” “Nu zijn we er”, zei iemand. “Je bent lid geworden van Touring Wegenhulp”.

“Nie”, zei hij, ten einde raad in ’t plat Stad’s.

“Stel dag’em gewoën nie omwoëg kraaigt”. Plots was er die onwennige stilte. Zoveel eerlijkheid hadden ze nu ook weer niet verwacht. Je zag de mannen in het gezelschap eventjes, heel eventjes maar, de benen toenijpen – het idee alleen al - ! “Allez, jong” zei er iemand, in een poging om toch maar met die dubbelzinnigheden te kunnen starten, “dat is toch niet zo erg? Dan vraag je jouw vrouwtje gewoon of ze eventjes een kopstandje doet, en jij kan er hem dan in laten hangen”. Nu is die mop zo oud als de straat en daar was de groep heel gevoelig voor: oude moppen zijn taboe. Niemand lachte dus. Maar hij nam de draad weer op: “Dat is niet nodig, het lukt weer allemaal prima, proper, netjes en veel beter dan tevoren. Ik gebruik nu Viagra.” Oei. Opnieuw een pijnlijke stilte. En respect. Deze 55 plusser had het Grote Woord er uit gekregen: Viagra. En toen kwam het gesprek eindelijk op gang. Een echt gesprek dan, zonder dubbelzinnigheden, wat niet zo evident was voor die grotendeels West-Vlaamse groep. “Bestaat dat echt, Viahra ? Ik heb het opgezocht op ’t internet, en ik heb dat niet gevonden.” “Je moet wel goed zoeken, beste vriend”, zei hij. “Niet Viahra, maar Viagra. Met een G. Naar beneden”.

“Naar beneden ? Het is toch de bedoeling dat hij naar boven gaat ?”

En zo zijn we opnieuw aan het begin van het verhaal gekomen. Het verschil tussen Viahra en Viagra is trouwens een heel interessant thema voor marketeers want dit zou kunnen verklaren waarom de verkoop in West-Vlaanderen niet omhoog gaat, bij wijze van spreken. Misschien ligt het niet aan de potentie van dat volk maar is het gewoon een taalprobleem. Viagra kan je dus via internet verkrijgen. In feite heb je een voorschrift van de dokter nodig, maar dan betaal je je blauw aan dat pilletje. In de wandelgangen wordt er dus heel wat informatie doorgespeeld tussen mannen die zich wat slapjes voelen, vooral in de bewuste regio. Nu blijkt dat een bepaalde Indische firma de productierechten gekregen heeft voor de oorspronkelijke formule. Het echte spul dus. En dat kan je kopen via internet.

Voor minder dan de helft van de prijs.

De pilletjes zijn wel ietsje lichter van kleur. Lichtblauw dus, maar ze zijn ontzettend efficiënt. Zo efficiënt zelfs dat onze man van ’t Stad urenlang plezier heeft met een kwart van een pilletje. ’s Morgens. ’s Avonds opnieuw, hoewel avondgymnastiek voordien nooit tot zijn favoriete tijdsbesteding behoorde. En de volgende morgen nog eens. En let op: het is niet zo dat je goesting krijgt en dat het zo nodig moet gebeuren. Nee, zonder prikkels gebeurt er niets. Hij mag die pil dus nemen wanneer hij wil, als zijn vrouwtje niet voor de nodige prikkels zorgt blijft het kompas naar het zuiden wijzen. Wat leren we nu uit dit verhaal ?

Dat zo’n pilletje een donkerblauw kleurtje geven evenveel kost als het maken van het pilletje zelf!

“Ik was wel vóór u”, zei ze.

We stonden aan de balie van het hotel. Het was laat, heel laat. We hadden er een vlucht van vier en een half uur op zitten of beter gezegd: twee vluchten met een tussenstop van een uur, je kent dat wel. En mocht dat niet zo zijn: geen nood, je mist niets. Je zit namelijk veel te lange tijd in een veel te nauw stoeltje met veel te weinig plaats om te bewegen. Eerst zit je daar tijdens die eerste vlucht, bij de tussenlanding blijf je in dat stoeltje zitten en gedurende de volledige tweede vlucht verandert er niets. Je blijft dus zitten. En die tussenstop, dat is pas een echte marteling. Geplaagd door claustrofobie en veel te hete lucht krijg je langzaam maar zeker een overdruk in de blaasstreek. Helaas ben je niet alleen en per definitie heeft een vliegtuig veel te weinig wc’s. En te weinig is te weinig, denk maar aan de Titanic, die had te weinig reddingssloepen. Sinds die vergaan is hebben alle boten en zelfs vliegtuigen nu wel voldoende sloepen, maar ze hebben hun lesje niet goed geleerd. Ik ben zeker dat er tijdens minstens één tussenlanding ooit wel eens iemand, zo niet meerdere personen, een natte broek zal krijgen. Dank zij het ontoereikend aantal toiletten in dat vliegtuig.

Ze was dus vóór mij.

Zei ze. Hoewel ze náást mij stond. Maar het was laat, na de vlucht moesten we de hostess van het reisbureau nog vinden, daarna de bus, toen kwam er nog een lange busrit en dan eindelijk: het hotel. Het was de gebruikelijke stress bij het begin van de vakantie, maar nu kwam de periode bij uitstek om te ontspannen, rustig te genieten en zalig te filesoferen. Niet voor haar dus. We waren met zes personen aan dat hotel afgestapt, twee koppels plus zij en haar vriendin. Er moesten dus drie kamers toegewezen worden, een kwestie van een paar minuutjes. Toen ik dacht dat het mijn beurt was kwam het er dus uit, kordaat, ietsje bitsig zelfs: “Ik was wel voor u”. Geen “excuseer meneer, ik dacht dat het nu mijn beurt was”, nee: ze zei het zelfverzekerd, met de autoriteit van de vele, vele jaren die van haar gerimpelde gezicht af dropen, versterkt door de zwartgeverfde haren die haar leeftijd moesten verdoezelen. Voor mij maakte het niet uit, er bleven hoe dan ook nog 10 dagen heerlijke vakantie over, ik liet haar dus eerst inchecken. Maar ze bleef ons gedurende de volledige vakantie achtervolgen: tijdens het ontbijt, het avondmaal, op het strand, langs het zwembad, we konden ons nergens in het resort verstoppen zonder haar te zien. De zware weduwe, noemde ik haar.

Gelukkig waren er nog andere mensen, ook blonde.

Wil je wat vreugde in het leven, dan raad ik je aan om in de buurt van blonde mensen te gaan staan. Plezier gegarandeerd. Let op: ik durf hier niets veralgemenen, ik wil niet beweren dat je met blonde mensen meer plezier beleeft dan met donkerharigen, maar ik speel hier eventjes met het horoscoop-effect. “Horoscoop-effect?” hoor ik je nu vragen. Wel ja: stel dat ik hier nu schrijf: “Waterman: deze week staat jou een dipje te wachten”, dan ben ik er zeker van dat de helft van alle watermannen mij op het einde van de week gelijk zal geven. Dus: ik raad je aan in de buurt van blonde mensen te staan. Plezier gegarandeerd – vijftig procent kans toch - . En anders ga je maar in de buurt van donkerharigen rondhangen, bij die zwarte weduwe bijvoorbeeld. Zelf heb ik in ieder geval veel plezier beleefd bij die blondharigen. Bijvoorbeeld bij dat koppel dat al in het hotel verbleven had. De man was grijs, de vrouw was blond. Wij waren nieuwsgierig naar hun kennis en we kregen voldoende uitleg. De zee was dichtbij, en er was ook een hele grote zandbak voor de kinderen. “Schatje” zei de man, “die zandbak, die hele grote zandbak voor de kinderen, die noemen ze wel ‘het strand’!”.

Een paar dagen later verkenden we de streek.

Met onze huurwagen. Onbekende streek, bergstraatjes, hier en daar een wegverzakking, tot plots een deel van de weg versperd was. Er kon net een wagen langs, er waren slechts een paar centimetertjes vrij langs elke kant, even naar links of naar rechts afwijken veroorzaakte gegarandeerd een kanjer van een kras op de carrosserie. En daar stond ze. Ze was uitgestapt, was voor de wagen gaan staan en ze gaf aanwijzingen aan haar man – of haar vriend – die de wagen langs die versperring probeerde te loodsen. Ze was knap. En blond. Met grote hand- en armgebaren wees ze pathetisch naar links, dan weer naar rechts, dan weer rechtdoor, en de man volgde haar richtlijnen nauwgezet terwijl de wagen centimeter per centimeter vooruit kroop. Eventjes bijsturen, wat gas geven, dan weer wat bijsturen, maar plots stopte hij. Handen van het stuur, wijd open in een hulpeloos gebaar, de ogen vertwijfelend vragend ‘wat moet ik nu doen’, maar zij zag het niet. De wagen was maar vijf millimeter meer van de rotswand verwijderd, en daar stond ze, de blonde schoonheid, de baken in tijden van nood, het extra paar ogen voor de chauffeur, volledig in paniek. Ze kon de nakende catastrofe niet meer aanzien. En daarom had ze haar handen voor beide ogen geslagen!

Zou zo’n zwarte weduwe dan toch beter zijn ?

Op de laatste dag hebben we er uiteindelijk toch een gesprekje mee aangeknoopt, met die weduwe. Bleek dat ze ontzettend nerveus was over de terugtocht naar huis, vooral over die luchthaven van Zaventem. Waar zou haar kleindochter haar opwachten? Nu ken ik Brussels airport toevallig een klein beetje en ik probeerde haar dus wat gerust te stellen. Ze viel toch mee, in feite was ze een lief, ietwat angstig oud dametje. Dacht ik. Maar ik heb die visie snel herzien. Want een uurtje later, in de vertrekhal van de luchthaven, stonden we toevallig net achter haar. We volgden haar op de voet omdat ik haar, bij wijze van grap, aan de check-in nog wou zeggen dat we wel vóór haar waren. Maar kijk, als bij wonder schoten we samen sneller op dan alle andere wachtenden. Uiteindelijk was ze nog veel sneller want ze stond vier plaatsen voor ons toen ze incheckte. Een ander vakantiekoppel keek heel verbaasd, en we raakten nog even aan de praat. “Weet je wat die zwarte mevrouw ons zei, toen ze ons voorbij stak ? “ vroegen die ons. “Nee”, antwoordden we.

“Ze zei dat ze wel vóór ons was”.

“U hebt een accentje”, zei hij.

Hij zei het met een zwaar zuiders Frans accent. Voor de Frans-kundigen onder u, het klonk als: “Vous avez un petit acceng”. “Inderdaad” zei ik, met mijn accentje, “ik ben Belg, Vlaming”. Dat laatste voeg ik er altijd aan toe om onze Franse buren te informeren dat ik, ondanks mijn eerder kleine gestalte, helemaal niet tot de groep van “les petits belges” behoor. Deze “kleine belgen” zijn het onderwerp van vele Franse moppen, ten koste van ons en onze landgenoten. Je kunt hun slappe humor gemakkelijk herkennen: meestal zegt de Belg, het onderwerp van de mop, ergens in het begin : “Dites une fois” en vooral die “une fois” blijkt voor onze zuiderburen ontzettend hilarisch te zijn. Daarom werd dit hun typische zinsnede om een Belg te kenmerken. Dites une fois.

Natuurlijk heb ik dit fenomeen grondig bestudeerd.

Eerst dacht ik dat die ‘petit-belge’ moppen gebaseerd waren op Vlamingen die extra hard hun best doen om Frans te spreken en ‘zeg eens’ of ‘zeg een keer’ ietsje al te letterlijk vertalen als “dites un fois”. Maar na diepgaande controle – ik vroeg een taxichauffeur of die zinsnede kenmerkend was voor Vlamingen of voor Walen – bleek dit een echt typisch Waals kenmerk te zijn. Natuurlijk is deze werkwijze wetenschappelijk niet verantwoord, want één enkel antwoord is echt onvoldoende om daar een volledige hypothese mee te ondersteunen. De volgende taxichauffeur moest er dus ook aan geloven. “Mijnheer, wie zegt er nu het meest ‘dites une fois’? Nederlandstalige of Franstalige Belgen?” Ik was blij dat ik die keer mijn gordel aan had, want de taxichauffeur was van verbazing even zijn concentratie kwijt en miste bijna zijn bocht. “Nederlandstalige Belgen?”

En zo leerde ik dat volgens onze zuiderburen alle Belgen Frans spreken.

Ik heb trouwens een flauw vermoeden dat, opnieuw volgens hen, drie vierde van de wereldbevolking Frans spreekt. Maar dit moet ik nog verder onderzoeken en zo staan er me dus nog heel wat aangename taxiritten te wachten. Met gordel aan. Maar goed: Fransen zijn er zich dus niet van bewust dat België een meertalig land is. Nochtans hebben ze voldoende informatie gekregen over Vlaanderen en de Vlamingen. Om te beginnen in 1302, toen ze ons bestaan aan de lijve mochten ondervinden, maar dat bewuste jaartal zegt hen niets. Blijkbaar had Freud toch gelijk toen hij stelde dat een mens onprettige belevenissen naar het onderbewuste verdringt. Verder zong Jacques Brel over Vlaanderen. Positief en liefdevol over Marieke, negatief over les Flamingants. Maar hij zong wel in het Frans. Dan is er in Frankrijk ook nog een departement dat ze “Les Flandres” (Vlaanderen) heet, en daar spreken ze dus … Frans. Tot slot gaan onze Franse vrienden soms op vakantie naar de Belgische kust. Niet naar De Panne of naar Koksijde, maar naar La Panne of Coxyde, waar zelfs een Vlaming al zijn overtuigingskracht moet gebruiken om correct in het Nederlands aangesproken te worden. In Frankrijk is het is dus meer dan bewezen: Vlaanderen is Franstalig.

Het viel me trouwens op dat Franse taxichauffeurs heel weinig van België afweten.

Zo weten ze bijvoorbeeld helemaal niet dat we in België zes regeringen hebben. Wanneer ik ze begin op te sommen raken ze na drie regeringen zelfs de draad volledig kwijt. Het is nochtans eenvoudig, een klein kind kan ze zo aframmelen, die regeringen. Om te beginnen hebben we onze federale regering met als hoofdstad Brussel. Dan is er een Vlaamse regering in Leuven, en deze regering vertegenwoordigt zowel het Vlaams gewest als de Vlaamse gemeenschap. Verder hebben we de regering van het Waals gewest in Namen, die van het Brussels gewest in Brussel – logisch – en die van de Franstalige gemeenschap, eveneens in Brussel. En tot slot is er nog de Duitstalige gemeenschap in Eupen. Moeilijk kan dat toch niet zijn? Maar zes regeringen, dat zijn er voor hen dus minstens drie te veel.

Franse taxichauffeurs dan wel weer gespecialiseerd in andere weetjes.

Hierbij denk ik vooral aan hun meer dan uitgebreide kennis van het weer. Zeker negen taxichauffeurs op tien zullen jou informeren dat het een vandaag een mooi weertje is, dat het weer tegenvalt voor de tijd van het jaar of dat het nogal regent, naargelang de situatie van de dag. Acht op tien zullen jou eveneens kosteloos informeren over het weer van de voorbije dagen, en zeven op de tien zullen gratis advies verstrekken over het weer van de komende dagen. Geen probleem, hoor ik je zeggen, dat kan ik ook. Maar is dat echt zo? Kan jij zo maar voor de vuist weg vertellen welk weer het drie dagen geleden rond 3 uur in de namiddag was? Ja? Dan ben je meer dan waarschijnlijk een Franse taxichauffeur.

Het feit dat ze dit allemaal weten verbaast me niet, ze zijn per slot van rekening elke dag “buiten”.

Maar de manier waarop ze die kennis vergaren, die is opmerkelijk. Ik ontdekte die na een treinrit van vijf uur naar het warme Franse zuiden. Heerlijk, kil in Brussel en vijf uur later zomerse temperaturen in Zuid-Frankrijk. Die warmte nog voelen in de donkere nacht, na het avondmaal, dat maakt die verre businesstrips soms toch nog leefbaar. “Het wordt bijna zomer”, zei de taxichauffeur. Ik was niet akkoord met zijn visie, voor mij was het daar zomer, met temperaturen die in België terecht als hittegolf bestempeld worden en met een weertje dat we maximaal drie tot vier keer per jaar mogen beleven in ons kille landje. “Nee hoor”, zei ik hem. “Het wordt geen zomer, het is hier en nu al volop zomer”. Maar ik had geen rekening gehouden met zijn diepgaande kennis van het weer. Toen volgde ik zijn ogen. Iedere inwoner van die streek had minstens een lichte pullover aan, maar zijn blik bleef even rusten in de diepe ruimte van een enorm decolleté. De eigenares van die Grand Canyon was verder ook met slechts een minimum aan textiel bedekt. Plots kreeg ik inzicht, en op dat ogenblik begreep ik volkomen het weervoorspellende verhogen van die man.

Het werd inderdaad zomer.

Met schaamrood op mijn wangen geef ik het toe.